Pyszczak Frontosa - Cyphotilapia frontosa

Cyphotilapia zebrowa - Królowa Tanganiki

Nazwa i klasyfikacja
Polska nazwa: Frontosa
Nazwa łacińska: Cyphotilapia frontosa
Rodzina: Pielęgnicowate (Cichlidae)
Pochodzenie: Jezioro Tanganika, Afryka Wschodnia

Wygląd i cechy charakterystyczne
Cyphotilapia frontosa to jedna z najbardziej rozpoznawalnych pielęgnic afrykańskich. Charakteryzuje się masywnym ciałem, wyraźnie zaznaczoną garbą czołową (szczególnie u dorosłych samców) oraz kontrastowym ubarwieniem – białym lub jasnoszarym z pionowymi, czarnymi pasami.
W zależności od lokalizacji występuje kilka wariantów kolorystycznych, np.:
Frontosa Burundi – klasyczna, z 6 czarnymi pasami
Frontosa Zaire Blue – intensywnie niebieska
Frontosa Kigoma – 7 pasów
Długość życia: do 15 lat i więcej przy odpowiedniej pielęgnacji
Wielkość: do 30–35 cm (samce większe od samic)

Gatunek endemiczny z jeziora Tanganika we wschodniej Afryce, występuje na zachodnich i wschodnich wybrzeżach. Zamieszkuje skaliste wybrzeża na głębokości 15-70 metrów. Jest drapieżnym gatunkiem mięsożernym, ale w towarzystwie ryb o podobnej wielkości zachowuje spokój. 
Dorosłe osobniki osiągają do 25 cm długości. Cechą charakterystyczną gatunku jest obecność dużego garbu na czole, który jest najbardziej widoczny u samców. Poza tym dymorfizm płciowy jest słaby. Wzór ciała składa się z szerokich, ciemnych, pionowych pasów na jasnym tle, a płetwy i ogon są jasnoniebieskie lub niebieskie. 


Warunki hodowli

Minimalna pojemność akwarium: 450–600 litrów dla grupy 6 osobników
Dekoracje: skaliste kryjówki, jaskinie, kamienie (symulacja naturalnych siedlisk w głębinach)
Podłoże: piasek lub drobny żwir
Oświetlenie: umiarkowane lub przyciemnione
Temperatura - 23–27°C
Wartość pH wynosi 8,0–9,0
Twardość wody: średnia do wysokiej twardości (10–25 dGH)
Podmiany wody: 20–30% tygodniowo, najlepiej wodą o zbliżonych parametrach

Odżywianie
Frontosy są drapieżnikami – w naturze żywią się m.in. mniejszymi rybami (takimi jak cyprichromisy). W akwarium ich dieta powinna być wysokobiałkowa, ale zróżnicowana:
Pokarm żywy i mrożony: krewetki, małe ryby, ochotka, artemia
Pokarm suchy: dobrej jakości granulaty i pellet dla pielęgnic drapieżnych
Glony, płatki spiruliny
Unikać: pokarmu o dużej zawartości tłuszczu (np. serca wołowego)

Aranżacja akwarium
Jako kryjówki służą proste ceramiczne doniczki obrócone na bok lub inne elementy dekoracyjne groty ze skał. Stosuje się stonowane oświetlenie, symulujące warunki panujące w toni wodnej. Rośliny nie są konieczne.

Zachowanie i zgodność
Utrzymywane są grupy liczące c o najmniej 6–10 osobników. Relacje wewnątrzgatunkowe opierają się na dominacji jednego lub dwóch samców alfa, którzy mają prawo do kopulacji z samicami. Ich stosunek do innych gatunków zależy wyłącznie od wielkości. Ryby podobnej wielkości nie są zagrożone, natomiast mniejsze osobniki zostaną zjedzone.

Frontosy najlepiej czują się w grupie (haremie), gdzie jedna samica przypada na kilka samców lub odwrotnie – zależnie od stylu hodowli. Prowadzą nocny tryb życia i są mało ruchliwe, preferując dolne partie zbiornika.

Hodowla/rozmnażanie
Samce ryb Frontosa są poligamiczne i powinny być trzymane z co najmniej 3-4 samicami. W okresie godowym, jeśli dostępna jest odpowiednia jaskinia, samica składa kilkadziesiąt dużych jaj. Po zapłodnieniu zabiera je do pyska. Przez kolejne 35-50 dni ikra, a następnie narybek, pozostają w pysku samicy, aż osiągną określoną wielkość, po czym dopiero wtedy zaczynają swobodnie pływać. Narybek żeruje w pysku, połykając zawiesinę mikropokarmu.
Jeśli jaskinia lub grota nie jest dostępna, tarło może odbywać się bezpośrednio na otwartym terenie; jednak w takim przypadku samica nie ma schronienia i jest narażona na pościg ze strony samca i innych ryb.
Typ rozrodu: inkubacja ustna – samica inkubuje jaja w pysku przez około 3–4 tygodnie
Dojrzałość płciowa: ok. 2–3 lata
Liczba młodych: 20–50 narybku
Warunki tarła: najlepiej w osobnym akwarium hodowlanym; samiec wykazuje silne terytorialne zachowania
Młode po wypuszczeniu z pyska są stosunkowo duże i mogą od razu przyjmować drobny pokarm (np. artemię, mikrogranulki).

Towarzystwo w akwarium
Ze względu na rozmiar i temperament najlepiej trzymać frontosy w akwarium gatunkowym lub z innymi dużymi, spokojnymi pielęgnicami z Tanganiki, np.:
Altolamprologus calvus
Synodontis spp. (ryby sumowate – pasujące do trybu życia frontos)
Unikać: ryb małych, zbyt ruchliwych lub agresywnych (np. niektóre mbuna z jeziora Malawi)

Wskazówki dla hodowcy
Frontosy rosną powoli – warto kupować młode osobniki z tej samej grupy.
Najlepiej czują się w stabilnym środowisku – nie lubią nagłych zmian temperatury lub skoków pH.
To ryby długowieczne – decyzja o ich hodowli powinna być dobrze przemyślana.
Garb czołowy u samców rośnie z wiekiem – niektóre osobniki mają bardzo wyraźne „czoło”, co jest cechą pożądaną u ryb wystawowych.